Begin bij jezelf 09

1. Duurzaamheid en wereldburgerschap: verbindingen tussen 'hier' en 'daar'

Misschien herken je wel één van de volgende voorbeelden:

In het gebied waar je partnerorganisatie een project heeft opgezet om lokale boeren aan een stukje grond te helpen, komt een multinational die alle grond van de regering opkoopt om een mijnbouwinstallatie neer te zetten. De lokale boeren krijgen nauwelijks inspraak, laat staan compensatie. Met de mijnbouw worden onderdelen voor mobiele telefoons geproduceerd, die jij vervolgens weer koopt in Nederland.

De directeur van je partnerorganisatie wil graag een aantal maanden in Nederland een cursus fondsenwerving komen volgen. De financiering hiervoor is rond dankzij een gift van een lokaal bedrijf. Vluchten en verblijf geboekt – maar dan blijkt opeens dat de directeur geen visum krijgt. De Nederlandse  ambassade is bang dat hij een illegale asielzoeker wordt en dat hij niet genoeg inkomen heeft om zichzelf te onderhouden. Jullie werk wordt de dupe van de economische situatie in zijn herkomstland en het Europese immigratiebeleid.

Vorig jaar heeft je partnerorganisatie in Bangladesh met hulp van vrijwilligers een school voor blinde kinderen opgeknapt. Jullie zijn hartstikke trots op de mooie nieuwe klaslokalen en de moderne Brailleprinter. Helaas wordt de school in de zomer getroffen door een cycloon en daaropvolgende overstroming. Klimaatverandering heeft ervoor gezorgd dat Bangladesh extra kwetsbaar is voor dit soort rampen. Zou jij daarom in Nederland vaker je auto laten staan?

Wat we in Nederland doen, staat in verbinding met wat er in de rest van de wereld gebeurt. Handelsverdragen, belastingontduiking, broeikasuitstoot, EU-richtlijnen, streng vreemdelingenbeleid, winstmarges van grote bedrijven en wat we hier consumeren hebben direct of indirect een invloed op de levens en mogelijkheden van mensen uit landen in Afrika, Azië en Latijns Amerika. We zijn ons lang niet altijd bewust van dit soort invloeden.

Jij als wereldburger kunt je inzetten voor duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Met de projecten die je stichting ondersteunt heb je een kijkje in de wereld buiten Nederland, dat anders misschien aan mensen hier voorbijgaat. Voor je achterban zijn wereldproblemen misschien groot en ver weg: jij kunt ze dichter bij huis halen door te communiceren over dingen die wij als Nederlanders ‘hier’ kunnen veranderen om in ‘daar’ een wezenlijk verschil te maken. In dit hoofdstuk lees je hoe je jouw achterban kunt betrekken bij je projecten en projectland op een simpele en effectieve manier: spreek ze aan als wereldburgers.

Naar boven

2. Aan de slag met duurzaamheid

Als particulier initiatief (PI) kun je op veel manieren je best doen voor duurzaamheid. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat je kritisch kijkt naar je eigen leefstijl en de goederen/ diensten die je afneemt. In paragraaf 4 vind je een aantal goede ideeën om je op weg te helpen.

Uit onderzoek van NCDO (2013-2014) blijkt dat Nederlanders die betrokken zijn bij particulier initiatieven (zowel actief als indirect als donateur) hoger scoren op negen dimensies van ‘mondiaal burgerschap’ dan de gemiddelde Nederlander.

PI-betrokkenen scoren duidelijk beter als het gaat om mobiliteit, recycling en consumentengedrag. Zo gooien zij bijvoorbeeld minder vaak voedsel weg dat nog goed is en doneren zij veel vaker goederen als kleding, schoenen en computers. (NCDO, 2014)

Maak gebruik van dit feit door een connectie te leggen met je (potentiële) donateurs op basis van jullie waarden en interesse in duurzaam leven! Als je als PI laat zien dat je je inzet voor duurzaamheid, dan bouw je een imago op van betrokkenheid bij wat er speelt in de wereld. Je toont dat je een visie en een doel hebt dat verder reikt dan het doneren van geld of het afmaken van één project. Donateurs zullen jouw inzet daardoor meer op waarde schatten en zich meer en langduriger betrokken voelen bij het werk van jou en je partnerorganisatie.

Praat met de leden van jouw stichting/ initiatief over hoe je zelf bij wilt dragen. Schrijf een A4 over de dingen die jullie doen om coherent met je missie en visie te zijn en toon dit op jullie website. Bijvoorbeeld dat jullie zoveel mogelijk biologische producten gebruiken bij de evenementen die jullie organiseren, een bankrekening hebben bij een duurzame bank of ervoor zorgen dat jullie evenementen altijd goed met openbaar vervoer te bereiken zijn. Denk daarnaast na over dingen die je in het projectland kunt doen: hoe ga je om met fraude en hoe kun je zoveel mogelijk de lokale economie ondersteunen?

Besteed ook actief aandacht aan de duurzaamheid van je project(en) zelf. Bouw aan de kennis en capaciteit van mensen zodat ze, als jij straks weg bent, hun eigen werk kunnen voortzetten. Je maakt het project ook duurzamer en minder afhankelijk door aan fondsenwerving te gaan doen in het partnerland.

Zie voor tips het hoofdstuk Fondsenwerving.

Naar boven

3. Communiceren over duurzaamheid

Naast dat je zelf duurzamer gaat werken, kun je anderen ook daartoe aansporen door middel van de communicatie van jouw stichting of initiatief. Maak mensen ervan bewust dat hun acties en keuzes gevolgen hebben voor de wereld om hen heen, en leg uit hoe sommige keuzes concreet de doelstellingen van jullie project beïnvloeden.

Bijvoorbeeld:

  • Geef het document dat jullie geschreven hebben over duurzaamheid een prominente plek op jullie website om te laten zien dat jullie coherentie belangrijk vinden.
  • Vestig de aandacht op mondiale problemen waar mensen binnen het project dat je ondersteunt tegenaan lopen. Slechte oogst door klimaatverandering? Moeite om producten op de markt te verkopen doordat een Europees bedrijf goedkope producten heeft gedumpt? Vervuild water doordat industrieën afval lozen? Roep op tot actie! Vraag mensen een petitie te tekenen of geen producten meer te kopen van een bepaald merk en leg vooral uit waarom je dit doet.

onzeschuld2

  • Geef regelmatig een nieuwe duurzame tip, bijvoorbeeld op je Facebookpagina of in je nieuwsbrief. Als mensen nieuwsgierig zijn naar je tip, klikken ze misschien door naar je website en zo sla je twee vliegen in één klap. Bovendien geef je mensen het gevoel dat ze zelf iets kunnen doen aan ongelijkheid en problemen in de wereld!
  • Breng in kaart wat mensen hier en mensen daar concreet voor elkaar zouden kunnen betekenen, en leg contact tussen die mensen. Bijvoorbeeld, een donateur die in Nederland zonnepanelen installeert zou ook heel goed advies kunnen geven aan een ziekenhuis in Niger. Andersom zou een Fair Trade-importeur in Nederland misschien graag sjaals willen kopen van een bedrijf in Nepal. Het creëren van directe verbindingen tussen mensen maakt dat ze elkaar gaan begrijpen, en dat ze betrokken worden bij elkaars wel en wee. Op de lange termijn zou dit kunnen leiden tot nieuwe duurzame initiatieven!

vooruitgang2

‘Ontwikkelingshulp’ draait niet meer alleen maar om hulp van hier naar daar. In de komende tien jaar zullen ‘wij’ en ‘zij’ steeds meer naar elkaar toe groeien en samen moeten werken om mondiale problemen aan te pakken. Niet voor niets veranderen de Millennium Development Goals in 2015 in Sustainable Development Goals, waarin de verbondenheid van alle landen centraal staat.

Naar boven

4. Hoe kun je zelf bijdragen aan een betere wereld?

Particulier Initiatieven lopen voorop als het gaat om duurzaam leven en werken. Doe hier een korte checklist voor jezelf of je nog meer winst kan behalen en om anderen wellicht mee te inspireren!

“Verbeter de wereld, begin bij jezelf” is een gevleugelde slogan. Je kunt bijvoorbeeld letten op je energieverbruik, je dingen die je koopt, hoe je vliegt en of je werkplek CO2-neutraal is. Je kunt als persoon bepaalde keuzes maken, maar ook als stichting of bedrijf.

Energie

  • Hoeveel energie gebruik jij op een dag? Met een ‘slimme’ meter of thermostaat kun je precies bijhouden wat je verbruikt, welke apparaten het meest verbruiken en je kunt regelen wanneer apparaten aan of uit gaan, zodat je op je verbruik kunt besparen.
  • Waar komt jouw stroom vandaan? Neem je groene of grijze stroom af? Stroom kan opgewekt worden met kolen, gas en biomassa, maar ook met windmolens of zonnepanelen. Let bij biomassa trouwens op: het kan zijn dat landbouwgrond in ontwikkelingslanden wordt ingepikt door bedrijven die biogewassen produceren voor de Europese energiemarkt. Voor groene stroom moet je letten op het SKAO-keurmerk dat aangeeft dat de stroom met wind- of zonne-energie wordt opgewekt.

pinwheel-123572_640

  • Doe het licht en de verwarming uit als je niet in de kamer bent. Elke 16 seconden dat je het licht niet aan hebt staan, bespaar je energie. Even naar de keuken voor een kopje thee? Licht in de woonkamer uit! Gebruik LED-lampen in plaats van gloei- of spaarlampen. Zoek ook eens naar handige apps waarmee je de verwarming kunt aan- en uitzetten, ook als je niet thuis bent.
  • Isoleer je huis of kantoor. Wilde Ganzen heeft haar dak geïsoleerd met gras, zodat het kantoor zoveel mogelijk warmte binnenhoudt. Jij kunt bijvoorbeeld een warmtescan van je huis laten maken: waar verbruik jij de meeste energie?

Consumptie

  • Koop producten met een keurmerk dat aangeeft dat het op een milieubewuste en duurzame manier is geproduceerd. Voorbeeldkeurmerken zijn EKO, Beter Leven en het MSC of ASC keurmerk voor vis. Ook producten zoals bloemen, wc-papier of meubelhout kunnen een keurmerk hebben.
  • Hoeveel verdient de maker van het product en wat waren zijn of haar arbeidsomstandigheden? Kijk naar Fair Trade producten, UTZ of kleding van biologische katoen.
  • Eet minder vlees. Op onderstaande vleeswijzer kun je precies zien hoeveel jouw stukje vlees of vleesvervanger het milieu belast.

(bron Stichting Varkens in Nood, 2009)

(bron Stichting Varkens in Nood, 2009)

  • Print dubbelzijdig, en zet twee pagina’s op een kantje.
  • Koop producten van lokale leveranciers. Deze hebben minder ver hoeven reizen en misschien hoefden ze ook niet bevroren vervoerd te worden. Daarnaast kun je het beste groente en fruit kopen die in het seizoen zijn, en dus niet uit een ver buitenland hoeven worden ingevoerd.
  • Gooi je eten niet weg. Een derde van al het voedsel dat wordt geproduceerd, eindigt in de vuilnisbak: zonde natuurlijk. Als je boodschappen doet of kookt, denk na over hoeveel je precies nodig gaat hebben. Eventuele kliekjes kun je bewaren in een bakje in je koelkast en opeten bij je volgende lunch. Of maak er soep van!

Transport

eco-friendly-154950_640

  • Vlieg CO2 -neutraal naar je projectland, door je vliegreis te compenseren via Greenseat, het Hivos Klimaatfonds of één van de andere initiatieven op deze site: http://www.goedkoopvliegenclub.nl/c02-neutraal-vliegen.html
  • Werk af en toe eens thuis. Je kunt uitslapen, en ook bespaar je brandstof voor je auto.

Verantwoord ondernemen

  • Heb je een eigen bedrijf? Let dan ook eens op de producten en diensten die je afneemt. Zo kun je Fair Trade koffie drinken, werknemers stimuleren minder te printen en/ of je carbon footprint laten berekenen. Bij Nederland CO2-neutraal kun je veel informatie vinden.

logo_eerlijke_bankwijzer

  • Bij welke bank heb jij een rekening lopen? Sommige banken investeren in wapens, en anderen hebben aandelen in bedrijven die gebruik maken van kinderarbeid. Doe de Eerlijke Bankwijzer om te kijken welke bank bij jouw idealen past.

Links naar handige  websites:

  • Rank a brand: hoe duurzaam is jouw favoriete merk of supermarkt? Op deze site kun je de scores bekijken.
  • FairPhone: heeft als doel telefoons te produceren met grondstoffen uit verantwoordelijke mijnbouw. De eerste 35,000 Android-telefoons zijn al bijna uitverkocht.
  • Elk jaar vindt een landelijke Dag van de Duurzaamheid plaats. Haak aan bij de vele activiteiten en lees de ideeën voor een duurzamer leven!
  • MVO Nederland heeft een lijst van 100 tips op haar website staan voor duurzaam ondernemen.

Naar boven